27 januari 2021 – Column Peter Ursem: Niet te begrijpen begrip
Net als u probeer ik te begrijpen wat er nu allemaal gebeurt. Het gaat mijn begrip te boven en ik begrijp ook niet de mensen die zeggen het wel te begrijpen. De jongeren hebben moeite met de lockdown en zeker met de avondklok. De avondklok wordt gezien als een ontnemen van de vrijheid. Thuis zitten staat gelijk met gevangenisstraf. De overheid legt dat op en dan is het logisch dat je rellen, brandstichting en plunderingen krijgt. Sorry hoor, ik meen dat ik in mijn leven mijn best heb gedaan om het gedrag kinderen en volwassenen te begrijpen en ik kwam een heel eind, maar ik zie absoluut niet een oorzakelijk verband tussen de beschermende maatregelen van de regering en de losgeslagen criminele uitbarstingen.
Ik begrijp goed hoe groepen van mensen op een negatieve manier kunnen worden gestimuleerd om gedrag te vertonen, waar ze zich achteraf wel eens voor schamen. De sterkste stimulans voor een bepaald soort gedrag zit in de groepsvorming. De mens is van nature een groepsbeest en samen met anderen de neuzen in dezelfde richting zetten, zelfs in een richting die je als individu nooit zou gaan, voelt als goed. De relschoppers zijn een groep die zich hebben laten opzwepen tot een agressief en destructief groepsgedrag. Een plunderaar is nooit alleen. De politie uitdagen en bekogelen met stenen laat je wel uit je hoofd, wanneer je alleen bent. Tenzij natuurlijk je bovenkamer door welke oorzaak dan ook onherstelbaar beschadigd is.
De mens is van nature een groepsbeest
Wie zich voor zijn groepsmisdaden moet verantwoorden zal altijd wijzen op de anderen. Hij was niet alleen, maar meent dat hij wel de enige is die er voor gestraft wordt. Hij zal ook nooit toegeven dat hij de organisator was, hij liep alleen maar mee. Zijn advocaat zal dat dan ook altijd tegenover de rechter proberen als waarheid geaccepteerd te krijgen. Voor een deel kan zo’n doorgeslagen figuur gelijk hebben. Hij heeft alleen maar berichten doorgegeven en er misschien iets heel kleins aan hebben toegevoegd. Wel toegevoegd en niet getracht iets te matigen.
Je gaat ervan uit dat je veilig mee kan doen in het gezamenlijke opzweepwerk
Groepsrellen zoals we de afgelopen dagen hebben meegemaakt zijn niet per ongeluk ontstaan. Wanneer berichten over hoe en waar worden gedeeld, gebeurt dat heel bewust via een medium waar jij als individu niet aangewezen kan worden. Je gaat ervan uit dat je veilig mee kan doen in het gezamenlijke opzweepwerk. Soms zelfs met bijdragen die je op dat moment alleen als grappig ervaart. Je kent in je omgeving gabbers die hetzelfde doen en misschien worden de reacties op elkaars berichten juist sterker omdat je vrienden daar op dat moment de dikste pret om hebben. Op het moment dat je besluit je daadwerkelijk mee te gaan met je vrienden, kun je al bijna niet meer terug. Via mensen die niet zo knettergek zijn als jij hoor je ook dat die avondklok overdreven is en dan weet je dat je gaat meedoen en de groepsdynamiek doet de rest. Het gaat allemaal zo snel dat je niet meer de moed hebt om uit de groep te stappen en later misschien als verrader kan worden gezien. Tuig van de richel wordt je in gezamenlijkheid en je bent het echt wanneer je voor een tweede keer wil meedoen.
Volksmenners kennen deze dynamiek en hebben er om hun eigen zin mee door te drijven vakkundig gebruik van gemaakt. Trump heeft dat niet eens als laatste regeringsleider gedaan. Nog zittende dictators doen het nog steeds.
Wat ik echt niet wil begrijpen is dat er dan mensen zijn die menen dat het begrijpelijk is dat pubers en iets oudere jongeren losgeslagen raken vanwege de avondklok. Wie nu een vreedzame demonstratie wil organiseren, dient te beseffen dat die gekaapt gaat worden. Door tuig dat daar met veel interesse op zit te wachten. Er werd gezegd dat gezagdragers een beetje voorzichtig hun woorden moeten kiezen, omdat verkeerde woordkeuze een uitdagende werking kunnen hebben. Mag je ook aan ouders en aan de media vragen of ze eens willen nagaan hoe zij de groepsdynamiek hebben helpen opzwepen?
